الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
162
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
زمان جرهم كسى غير از فرزندان اسماعيل سرپرستى بيت را بر عهده نمىگرفت و جرهم از فرزندان اسماعيل اطاعت مىكردند تا احترامشان را نگه دارند و قدرشان را بدانند الا اين كه فرزندان اسماعيل حكومت بر مكه را به جرهم سپرده بودند ؛ چون مدبّر و با كفايت بودند . ( 1 ) بعد از نابت ، امين به سرپرستى كعبه پرداخت و پس از وى يشجب بن امين و سپس هميسع و سپس ادد و سپس عدنان بن ادد و سپس معدّ بن عدنان و سپس نزار بن معدّ و سپس إياد « 1 » سرپرستى آن را بر عهده گرفتند . پس از آن سرپرستى كعبه از دست فرزندان اسماعيل خارج شد و به خزاعة رسيد « 2 » و اين مطلب را به زودى بررسى مىكنيم . ( 2 ) اين چيزى است كه يعقوبى در مورد سرپرستى بيت و حاكميت بر مكه بيان كرده است و مسعودى مىگويد : هنگامى كه اسماعيل وفات كرد ؛ نابت بن اسماعيل جانشين وى شد و بعد از نابت ، جرهم بر فرزندان اسماعيل غالب شدند و عدهاى از آنها سرپرستى بيت را بر عهده گرفتند كه اولين آنها عبارت بود از : حارث بن مضاض . او در مكانى معروف به قعيقعان موضع مىگرفت و هر كسى كه براى تجارت به مكه مىآمد ، مىبايست به وى ماليات بدهد . در همين حال سميدع بن هوبر بن لاوى بن قبطور بن كركر بن حيدان هم بنى كركر را در جادههاى پايين مكه مستقر مىكرد و از كسانى كه از آن ناحيه وارد مكه مىشدند ؛ ماليات مىگرفت ، از اين رو حارث بن مضاض با وى به نزاع برخاست . ( 3 ) پس حارث بن مضاض ، رئيس جرهم از محلّش خارج شد ، در حالى كه صداى به هم خوردن نيزهها و شمشيرهايشان به گوش مىرسيد و به خاطر همين بدان موضع « قعيقعان » گفتند و سميدع ، رئيس عماليق از محلّش خارج شد ، در حالى كه سوار بر اسبهاى جنگى بودند و براى همين به آن موضع « اجياد » گفتند در اين درگيرى عماليق كه بر اسبهاى خوب و جنگى سوار بودند ، بر جرهم پيروز شدند و معركهء درگيرى « فاضح » ناميده شد ، زيرا جرهم در آن نقطه مفتضح شدند . پس از آن سرپرستى بيت و حاكميّت مكّه به دست عماليق افتاد . پس از آن با هم صلح كردند و گوسفند فربهاى را ذبح كردند و در همان جا طبخ كردند و آن موضع تا به امروز مطابخ ناميده مىشود . « 3 »
--> ( 1 ) . سيرهء ابن اسحاق ، ج 1 ، ص 117 . ( 2 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 22 - 23 . ( 3 ) . سيره ابن اسحاق ، ج 1 ، ص 117 .